Julian Ursyn Niemcewicz – Powrót posła
„Powrót posła” Juliana Ursyna Niemcewicza
Powstał 7 listopada 1790r. w czasie przerwy w obradach sejmu czteroletniego. W sejmie tym istniały dwa obozy: konserwatystów i patriotów.
Sztuka ta kształtuje opinie, stanowiska – sarmaty w negatywnym świetle oraz ludzi postępowych w świetle pozytywnym, aby pozyskać głosy niezdecydowanych, żeby ci niezdecydowani nie przystąpili do obozu konserwatystów.. Niemcewicz ośmieszył zacofanie, mentalność sarmatów, którzy pogardzali obcą kulturą a żenili się z polskimi „Francuzkami” dla pieniędzy
Charakterystyka postaci:
Starosta ? tradycjonalista, przeciwnik nowinek, ale dla pieniędzy ożenił się z modną żoną (zakłamanie obłuda); karykatura; na wszystkie wypowiedzi reaguje stanowczo, nie zastanawia się nad sensem swoich słów, uparty; jest to człowiek leniwy, krótkowzroczny, naiwny; zwolennik liberum veto, nie krył się z tym, że w sejmie kupował glosy. Powoływał się na tradycję, której nie pojmował. Znosił bóle i marudzenia żony, ale przez skąpstwo nie chciał rozwodu. Własną córkę jest gotowy oddać każdemu, kto nie zażąda posagu (bark miłości, nie interesuje go szczęście córki). Gadulski ? odzwierciedla charakter szlachty – lubią gadać po próżnicy.
Komizm
-
postaciowy – Gadulski, Szarmancki
-
słowy ? groteska (Szarmancki chwali się podbojami miłosnymi Waleremu – łowca posagów, a nie serc).
-
sytuacyjny (nieliczny) np. Gadulski wybiera zięcia
-
języka? list starościanki
Pierwowzorem Gadulskiego był Suchorzewski. Niemcewicz sparodiował przemówieniq posłów obozu sarmackiego (np. na temat zawierania układów). Gadulski uważał, że Polska nie powinna się z nikim łączyć (brak politycznej orientacji, krótkowzroczność)
? kontrast światopoglądów, charakterów, racji, pokoleń
? pojawia się ironia element demaskujący
? element pamfletu politycznego – bezpośredni atak na konserwatywna szlachtę, poprzez krytykę jej przedstawicieli.
|
światopogląd sarmacki
Szarmancki = ziemia to źródło majątku; obojętne losy kraju; flirtuje z kobietami jest łowca posagów; bawidamek, pozbawiony zdrowego rozsądku, taki człowiek nie powinien istnieć w epoce oświecenia.
Niemcewicz ukazuje przerażającą prawdę – Polski pełnej sarmatów, modnych żon i fircyków
światopogląd oświeceniowy
Ludzie oświecenia śmiali się tknąć wolności szlacheckich, liberum veto, a potem chcieli nawet szlachtę opodatkować.
Niemcewicz ukazywał nieco wykrzywiony obraz sarmaty – tradycjonalisty, zacofanego. Tradycja rycerska nie została podtrzymana, sarmata XVII w. karykatura.
|
Post trafił w Twoje gusta? Zajrzyj też tutaj
