Krasickiego – alegoria a symbol, filozofia bajek
Bajki I. Krasickiego – alegoria a symbol, filozofia bajek
ALEGORIA – znak językowy mający oprócz swojego znaczenia dosłownego jeszcze inne ukryte i domyślne, ale ściśle określone i przypisane, w zasadzie umowne, usankcjonowane tradycją, np.: sowa – mądrość, lis – chytrość
SYMBOL - o danym utworze literackim – zbiór ukrytych i niejasnych treści dopusz- czających rozmaite interpretacje opierające się na subiektywnych doświadczeniach i przeżyciach – w przeciwieństwie do alegorii opartej na umowie; symbol stale powtarzający się w pewnej funkcji staje się alegorią
BAJKA – krótka opowieść wierszem lub prozą będąca ilustracją pewnej prawdy ogólnej, często satyryczna z morałem na temat ludzkich charakterów i postaci; bohaterowie są to najczęściej zwierzęta
|
TYTUŁ
"Szczur i kot"
"Ptaszki w klatce"
"Filozof"
"Groch przy drodze"
"Jagnię i wilcy"
"Dewotka"
"Kruk i lis"
"Malarze"
"Wilczki"
|
BUDOWA
Epigramatyczna
Epigramatyczna
Epigramatyczna
Narracyjna
Epigramatyczna
Epigramatyczna
Narracyjna
Epigramatyczna
Narracyjna
|
TYP
Alegoryczna
Alegoryczna
Satyryczna
Satyryczna
Alegoryczna
Satyryczna
Alegoryczna
Satyryczna
Alegoryczna
|
MORAŁ
"…gdy się dymem kadzideł zbytecznych zakrztusił,/ Wpadł kot z boku na niego, porwał i udusił."
"Jam był wolny, dziś w klatce i dlatego płaczę."
"Przyszła słabość, aż mędrzec, co w firmament mierzył,/ Nie tylko w Pana Boga – i w upiry wierzył."
"Niech się miary trzymają i starzy i, młodzi: i ostrożność zbyteczna częstokroć zaszkodzi."
"Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie."
"Mówiąc właśnie te słowa : "i odpuść nam winy, jako my odpuszczamy" biła bez litości."
"Bywa często zwiedzionym, kto lubi być chwalonym."
"Piotr malował podobne, Jan piękniejsze twarze."
|
NAUKA MORALNA
zbytnia pewność siebie nie popłaca.
najlepsze miejsce do życia to miejsce, gdzie się wychowało – dom rodzinny, stare zwyczaje
umieć przystosować wiedzę praktyczną do teoretycznej; "jak trwoga to do Boga"
nie przesadzać z ostrożnością
należy być chrześcijaninem i robić to co się mówi (słowa modlitwy)
nie dać się zwieść zbytnim pochwałom – rozwaga
ludzie lubią pochlebstwa, a szczerość nie popłaca
oddawanie się rzeczom błahym zmyla czujność na rzeczy ważne
|
|
"Przyjaciele"
"Dzieci i żaby"
"Lew pokorny"
"Mądry i głupi"
"Lis i osieł"
|
Narracyjna
Narracyjna
Epigramatyczna
Epigramatyczna
Epigramatyczna
|
Alegoryczna
Satyryczna
Alegoryczna
Satyryczna
Alegoryczna
|
"Wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły."
"Źle się bawicie,/ dla was to jest igraszką, nam chodzi o życie."
"Żle zmyślać, źle i prawdę mówić w pańskim dworze."
"Nie nowina, że głupi mądrego przegadał(…)/ dlaczego dzwon głośny, bo w środku pusty"
"Głupi ten, kto wniść w przyjaźń z łotrem się ośmiela,/ umiej być przyjacielem, znajdziesz przyjaciela."
|
prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie
znęcanie się nad słabszym, zabawa jego kosztem jest złem
krytyka silniejszego nie popłaca, bo "prawda w oczy kole"
należy mało, ale mądrze mówić
|
FILOZOFIA BAJEK:
- łączenie ze sobą paradoksu, sceptyzmu i etyki zdrowego rozsądku
- filozofia pesymistyczna
- piętnacja natury ludzkiej, wyzyskiwania słabszych i okrucieństwa
- zachowanie umiaru, nieufności i postawy asekuracyjnej
- dydaktyczna rola bajek – autor wychowawcą
- wskazywanie drogi medytacji nad życiem
- Krasicki w bajkach drwił z głupoty i naiwności ludzkiej, nie litował się nad ofiarami własnej głupoty oraz oburzał się na moralność uznającą prymat siły nad prawem
Renesansowość fraszek
Fraszka – (wł. Frascio) – gałązka, figlik, facecja – krótki, żartobliwy utwór, wywodzący się od starożytnego epigramatu. J. Kochanowski podejmuje szeroki krąg tematyczny: życie dworskie („Do gór i lasów"), kobiety i miłość („Do dziewki", „Raki", „Do Hanny"), przyroda („Na lipę"), przywary ludzkie („O kapelanie", „Na nabożną"), wydarzenia w kraju („Na sokalskie mogiły", „Na most warszewski"), twórczość („Do fraszek", „Na dom w Czarnolesie"), refleksje („Do snu").
Ich renesansowość polega na podporządkowaniu idei humanizmu. Zgodnie z duchem reformacji wyrażają refleksje na temat narodu; patriotyzmu. Autor wykorzystuje filozofię stoicką i epikurejską. Nawiązuje do wątków i postaci mitologicznych (Labirynt, Fortuna, Ariadna, Proteus). Fraszki cechuje bogactwo formy (różnice w rozmiarze wiersza od 5- do 13-zgłoskowca, stosowanie przerzutni, układu stroficznego lub wiersza stychicznego, ciągłego). Kochanowski posługuje się kalamburem – wieloznacznością wyrazów. Istnieje różnorodność nastrojów (żart, satyra, refleksja).
Fraszki
Podobnie jak w Pieśniach i tutaj renesansowy charakter można dostrzec głównie rozpatrując postawy filozoficzne występujące i pochwalne we fraszkach. Jest to ponownie: stoicyzm i epikureizm. Fraszki Kochanowskiego pokazują również jego humanistyczną naturę. Potrafi on jednocześnie dostrzec urodę świata ale i nie zapomina o jego przemijalności. Te wartości można jednak zauważyć tylko we fraszkach o naturze refleksyjno-filozoficznej. Renesansowy charakter innych fraszek polega głównie na zdolności autora do dostrzegania wartości każdego zdarzenia i umiejętnego jej komentowania w duchu humanitaryzmu.
Informacje na temat "Dolnośląska baza modelek" znajdziesz tutaj
