Oda do młodości i Romantyczność jako utwory programowe
"Oda do młodości" odzwierciedla przemiany w literaturze. Jest wierszem programowym młodzieży – wyrósł z atmosfery środowiska filomatów. Z jednej strony utwór związany jest z oświeceniem (konieczność podporządkowania jednostki społeczeństwu; utylitaryzm, wiara w możliwość ulepszenia świata, ideały przyjaźni, jedności), odwołuje się do gatunku – ody, motywów mitologicznych – Heraklesa, Hebe, z drugiej strony – tworzy romantycznego przywódcę. Osobowość ta z entuzjazmem wzywa młodych do przemiany starego świata, egoizmowi "starych" przeciwstawia altruizm "młodych". Poeta kieruje hasło: "Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga; łam czego rozum nie złamie". Kompozycja utworu opiera się na antynomiach (jasność – ciemność, piekło – niebo, postęp – zacofanie) – Mickiewicz podkreśla, iż światem rządzą sprzeczności. Romantyk ma dar widzenia przyszłości – jest profetą.
Ballada "Romantyczność" dotyczy przeżyć obłąkanej Karusi po śmierci ukochanego Jaśka oraz polemiki narratora ze Starcem. Istnieje motyw z folkloru – zjawia się duch kochanka – łączność świata żywych i zmarłych. Obłąkanie dla romantyków stanowi wyraz niezwykłego życia wewnętrznego; sensualnego postrzegania rzeczywistości. Zjawę widzi tylko Karusia, prosty lud wierzy w jej obecność, a Starzec uważa za niemożliwe istnienie ducha. Miłość przeciwstawia się rozumowi: "Czucie i wiara silniej mówi do mnie, niż mędrca szkiełko i oko". Pojawiają się antynomie (świat materialny – duchowy, prawdy żywe – martwe). Gnozeologiczna (dotyczącą przedmiotu i sposobu poznawania świata) dyskusja kończy się słowami: "Miej serce i patrzaj w serce".
Jeśli podobał Ci się ten post, zobacz również "ja tam mniej"
