Rola poety i poezji w świetle wybranych tekstów romantyzmu
Rola poety i poezji w świetle wybranych tekstów romantyzmu
Adam Mickiewicz w „Konradzie Wallenrodzie" oraz w „Balladach i romansach" nazwał poezję skarbnicą pamiątek narodowych, utrwalającą i opiewającą czyny bohaterów, przechowującą historię narodu. Poezja łączy pokolenia i Mickiewicz nazwał ją „arką przymierza" między starymi i nowymi laty. Zespala ona ojców i synów, często ma wymiar tyrtejski, zagrzewa do walki, ustanawia wzorce postępowania a także podsyca nienawiść do wroga (Halban – poeta ludowy, arka przymierza). Adam Mickiewicz w „Dziadach" ustami Konrada w Wielkiej Improwizacji stworzył mit poety samotnego, którego przeciętni ludzie nie rozumieją. Nie może on oddać wszystkiego co zrodziło jego serce i jego umysł. Konrad obdarzony mocą tworzenia, chce być równym Bogu, aby mieć władze nad złem i aby tworzyć dobroć (wolność). Poezja w ustach bohatera wyraża siłę, płynie z serca i jest najszczersza. Jest też łaską od Boga (mit poety samotnego). Poezja jest siłą natchnienia. Poezja ma mieć charakter patriotyczny, powinna mieć charakter patriotyczny, proroczy (profetyczny) i wodzowski (tyrtejski).
W literaturze europejskiej możemy znaleźć adekwatny przykład w postaci Giaura (bohater byroniczny), który jest dumny i zbuntowany przeciwko otaczającej go rzeczywistości. Przeżywa osobistą tragedię i mści się za nią na innych.
W literaturze polskiej taką rolę odgrywa Kordian Juliusza Słowackiego, który jest indywidualistą, poszukującym samotnie własnych ideałów. Owa jednostkowość doprowadza go do klęski (scena na Mont Blanc i w szpitalu wariatów). Autor zastanawia się nad rolą poezji, mesjanistycznym lub historycznym kierunkiem jej ewolucji.
W prologu dyskusja tocząca się pomiędzy 3 osobami przedstawia kolejne koncepcje:
-
poezję uspokajającą – zarzut postawiony Mickiewiczowi
-
poetę mesjasza który na własne barki bierze cierpienia narodowej poezji tyrtejskiej, nakazującej walczyć
-
poezja urny narodowej – gromadzącej największe wartości i ideały narodu, by w odpowiedniej chwili wykorzystać je w słusznej sprawie. Poeta jako jednostka wybitna, wybawiciel o dużej roli w historii narodu.
Poeta jako:
-
duchowy przewodnik – Konrad Wallenrod
-
krytyk poezji fałszywej – Nie-Boska komedia
-
profeta – prorok – Testament mój
-
odtwórca poezji trubadurów, piewca historii – Konrad Wallenrod
-
troszczący się o doskonałość formy i dociekający prawdy – Beniowski
-
jako tragiczna ofiara różnic pomiędzy poezją a rzeczywistością – Nie-Boska komedia (hrabia Henryk)
Polemika Słowackiego z ideologią mesjanistyczną Mickiewicza.
Nie-Boska komedia:
Koncepcja poezji – ukazanie jej wielkości i roli w życiu narodu:
-
źródło piękna „poezjo matko piękności i zbawienia"
-
surowa, wręcz pogardliwa ocena poezji jest wtedy, jeśli jest ona tylko czczą rozkoszą, oderwaną d rzeczywistości
-
poeta fałszywy – człowiek nie identyfikujący się z poezją (źle pojmujący jej istotę i cel)
-
poeta prawdziwy – człowiek identyfikujący się z poezja, miłujący swoich bliskich, ceniący idee chrześcijańskie
polemika z podstawowymi wartościami literatury romantycznej
Jeśli podobał Ci się ten post, zobacz również "Farma wiatrowa w Sieniawie"
